Maandag begint met een duidelijke planning. Voor de lunch is er een spoedvraag, moet een collega worden vervangen en blijkt voor een overleg nog een document nodig. Dinsdag komt er een nieuw project bij. Vrijdag is er veel gedaan, maar ligt een deel van het geplande werk er nog.
Een herkenbare werkweek, bedoeld als voorbeeld. Als dit iedere week gebeurt, verdient de organisatie een onderzoekende blik. Welke keuzes maken dat het werk blijft terugkomen? En past alles wat we verwachten wel binnen de beschikbare tijd?
In mijn berichten over werkdruk stel ik steeds dezelfde vraag: hoeveel kan een medewerker zelf oplossen wanneer de organisatie telkens nieuwe taken toevoegt? Mijn overtuiging is dat we van professionals mogen verwachten dat zij hun werk goed organiseren. Daar hoort bij dat bestuurders en leidinggevenden zorgen voor verwachtingen die uitvoerbaar zijn.
Een volle agenda vertelt nog niet waar het knelt
TNO publiceerde op 9 november 2026 nieuwe cijfers uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden van TNO en CBS. In 2025 ervoer 21 procent van de werknemers enkele keren per maand of vaker psychische vermoeidheid door het werk. In 2024 was dat 20 procent. Het gaat om gerapporteerde klachten, niet om evenzoveel vastgestelde burn-outs. Lees de toelichting van TNO.
Die cijfers vertellen niet wat er binnen jouw organisatie aan de hand is. Ze geven wel aanleiding om terugkerende signalen serieus te onderzoeken. Vraag door wanneer mensen zeggen dat hun werk nooit af is. Welk werk blijft liggen? Wanneer ontstaat de achterstand? Wie moet vervolgens de gevolgen opvangen?
Werkdruk kan verschillende oorzaken hebben. Arboportaal noemt onder meer onvoldoende tijd, werk dat niet aansluit bij kennis en ervaring en te zware verantwoordelijkheden. Ook persoonlijke omstandigheden kunnen meespelen. Een zorgvuldig gesprek houdt die mogelijkheden open. Bekijk de uitleg van Arboportaal.
Is er te weinig capaciteit, of komt werk onnodig terug?
Voor een bruikbare aanpak maak ik onderscheid tussen twee vragen. Past het noodzakelijke werk bij de beschikbare capaciteit? En helpt onze werkwijze om dat werk goed uit te voeren?
Een capaciteitsprobleem ontstaat bijvoorbeeld wanneer er meer begeleiding nodig is dan het team binnen de beschikbare uren kan bieden. Dan vraagt de situatie om een besluit over bezetting, planning of verwachtingen. Een slimmere overdracht kan helpen, maar maakt een tekort aan noodzakelijke uren niet vanzelf goed.
Daarnaast kan werk onnodig terugkomen. Denk aan dezelfde gegevens op verschillende plekken invoeren, een besluit telkens opnieuw bespreken of een taak overdoen omdat het gewenste resultaat onduidelijk was. In het artikel over processen in kaart brengen lees je hoe je een werkwijze zichtbaar maakt. Hier gaat het om de volgende stap: bepalen welke keuze de terugkerende belasting kan verminderen.
Beide problemen kunnen tegelijk spelen. Een team kan te klein zijn en ook last hebben van onduidelijke afspraken. Voorkom daarom dat ‘efficiënter werken’ het automatische antwoord wordt voordat je weet waar de tijd naartoe gaat.
KIJK NAAR HET GEHEEL
Hoe ervaar jij jouw organisatie?
Terugkerende werkdruk staat vaak niet op zichzelf. Met de V.O.S.-zelfperceptietest kijk je naar acht samenhangende domeinen. Wat ervaar je als sterk? En waar wil je verder onderzoeken?
Jouw waarneming is het vertrekpunt voor reflectie en gesprek.
Eén oefening: volg het werk dat blijft liggen
Kies in een bestaand teamoverleg één taak die regelmatig doorschuift. Neem een concreet voorbeeld uit de afgelopen week. Bijvoorbeeld een ondersteuningsplan, een rapportage of een terugkerende overdracht. Houd de bespreking bij het werk en laat herkenbare persoonsgegevens weg.
Bespreek wat nodig was om die taak af te ronden, hoeveel tijd daarvoor beschikbaar was en wat ertussen kwam. Kijk ook naar wachten op informatie, wisselende opdrachten en dubbel werk. Een schatting mag, zolang je die als schatting benoemt.
Kies vervolgens samen één verandering. Misschien kan een dubbele registratie vervallen. Misschien moet eerder duidelijk zijn wie een besluit neemt. Of blijkt dat het noodzakelijke werk meer uren vraagt dan beschikbaar zijn. Dan hoort er een besluit te komen over capaciteit of over wat later kan.
Leg vast wie die keuze kan maken, wat er verandert en wanneer je terugkijkt. Spreek bijvoorbeeld af om na twee weken te beoordelen of de taak beter uitvoerbaar werd. Verschoof de belasting naar een collega? Bleef de kwaliteit voldoende? Wat vraagt nog aanpassing?
Deze oefening geeft een eerste inzicht. Ze is geen volledig werkdrukonderzoek en hoeft geen nieuw registratiesysteem op te leveren. Het doel is dat één terugkerend knelpunt leidt tot een concrete keuze.

Mensen zijn zelden het probleem.
Petronette Castrop · Oprichter van V.O.S.
De keuze hoort op het juiste niveau
Een medewerker kan de eigen planning aanpassen. Een team kan onderlinge afspraken verbeteren. Voor besluiten over formatie, budget en organisatiebrede prioriteiten zijn vaak anderen nodig. Maak zichtbaar waar die verantwoordelijkheid ligt.
Daarin zit voor mij de betekenis van mensgericht leiderschap. Luisteren krijgt een vervolg in wat je besluit. Wanneer een medewerker zegt dat het niet past, onderzoek je samen wat daarvoor nodig is. Je spreekt ook af welke kwaliteit nodig blijft en wanneer iemand aan de bel trekt.
De Arbocatalogus PO beschrijft een aanpak waarin taakeisen, regelmogelijkheden en individuele factoren samen aandacht krijgen. Dat sluit aan op de vraag wat medewerkers zelf kunnen veranderen en waarvoor een organisatorisch besluit nodig is. Lees meer over het werkdrukmodel.
Van een losse oplossing naar samenhang
Binnen de Vitale Organisatie Strategie verbind ik visie, structuur, communicatie, leiderschap, financiën, vitaliteit, capaciteit en persoonlijke ontwikkeling. Bij werkdruk gebruik ik die domeinen om verder te kijken dan de agenda.
Welke ambities hebben voorrang? Zijn rollen duidelijk? Passen kennis, uren en middelen bij de opdracht? Kunnen mensen herstellen? En bespreken we tijdig wat niet haalbaar is?
Mensen zijn zelden het probleem. Die overtuiging vraagt om nieuwsgierigheid naar de omstandigheden waarin zij hun werk doen. De vraag voor het volgende overleg is daarom: welk werk schuift bij ons iedere week door, en wie kan daar een besluit over nemen?
Herken je dit binnen jouw organisatie? Verken de route Werkdruk verlagen en onderzoek waar jullie eerste stap kan liggen.

VERDER LEZEN, ANDERS KIJKEN
Dit werkt keigoed.
Wil je verder kijken dan het losse werkdrukvraagstuk? Ontdek de Vitale Organisatie Strategie in het boek van Petronette Castrop. Met praktijkvoorbeelden, reflectievragen en concrete handvatten voor jouw organisatie.
€ 39,95 incl. btw
